Zwolnienie z podatku działa przy darowiźnie pieniędzy od najbliższej rodziny, gdy spełnione są warunki dotyczące pokrewieństwa, udokumentowania wpłaty i zgłoszenia w terminie. Nie działa automatycznie tylko dlatego, że pieniądze przekazał rodzic — samo złożenie formularza nie naprawia też braku właściwego dowodu otrzymania środków. Prawidłowo wypełniony druk SD-Z2 pozwala skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku nawet przy darowiźnie przekraczającej kwotę wolną. Poniżej znajdziesz kolejność uzupełniania formularza, sposób wpisania kwoty i dat oraz przykład darowizny 100 000 zł od matki. Dowiesz się również, kiedy zgłoszenie nie jest potrzebne i jak zachować potwierdzenie jego wysłania.

Kiedy darowiznę pieniężną trzeba zgłosić na SD-Z2?

SD-Z2 składa osoba obdarowana, nie darczyńca. Jeśli ojciec przelewa pieniądze córce, formularz wypełnia córka i wskazuje ojca jako osobę, od której nabyła środki.

Zwolnienie na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. W praktyce korzystają z niego m.in. dzieci otrzymujące pieniądze od rodziców, wnuki od dziadków oraz osoby obdarowane przez brata lub siostrę. Ta grupa jest potocznie nazywana grupą zerową.

Próg 36 120 zł: liczy się suma od jednej osoby

Obowiązek zgłoszenia dla zachowania zwolnienia powstaje zasadniczo po przekroczeniu 36 120 zł od tego samego darczyńcy. Taka kwota wolna dla I grupy podatkowej obowiązuje od 1 lipca 2023 r.; wskazuje ją Ministerstwo Finansów na portalu podatki.gov.pl.

Nie sprawdza się wyłącznie ostatniego przelewu. Do aktualnego nabycia dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych otrzymanych od tej samej osoby w ciągu 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia. Przykładowo przy darowiźnie w 2026 r. trzeba uwzględnić wcześniejsze nabycia z lat 2021–2025 oraz wcześniejsze nabycia w 2026 r.

Jeżeli matka przekazała 20 000 zł w 2024 r., a następnie 25 000 zł w 2026 r., łączna wartość wynosi 45 000 zł. Drugą darowiznę należy zgłosić, aby zachować zwolnienie. W formularzu wykazuje się aktualnie zgłaszane nabycie — nie tworzy się jednej fikcyjnej darowizny na 45 000 zł.

Kto nie skorzysta z tego formularza?

Teściowie, zięć i synowa nie należą do grupy zerowej, chociaż są zaliczani do I grupy podatkowej. SD-Z2 nie służy też do zgłoszenia darowizny od partnera pozostającego poza małżeństwem. W takich sytuacjach po przekroczeniu właściwej kwoty wolnej zasadniczo stosuje się zeznanie SD-3, a nie zgłoszenie zwolnienia SD-Z2.

Termin zgłoszenia i przelew: sprawdź je przed wypełnieniem druku

Standardowy termin na zgłoszenie darowizny wynosi 6 miesięcy. Przy zwykłej darowiźnie pieniężnej wykonanej przelewem, bez aktu notarialnego, liczy się go zasadniczo od spełnienia świadczenia, czyli otrzymania pieniędzy. Nie należy automatycznie przepisywać daty podpisania umowy, jeśli przelew dotarł później.

Gdy pieniądze wpłynęły 12 marca, sześciomiesięczny termin upływa co do zasady 12 września. Jeśli ostatni dzień przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się zgodnie z regułami Ordynacji podatkowej.

Przy darowiźnie pieniędzy przekraczającej ustawowy próg potrzebne są dwa odrębne elementy: terminowe zgłoszenie oraz udokumentowane otrzymanie środków. Jeden nie zastępuje drugiego.

Ustawa wymaga dowodu przekazania pieniędzy na rachunek płatniczy obdarowanego, jego inny rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Najprostszy wariant to przelew od darczyńcy na rachunek obdarowanego, z tytułem np. „Darowizna dla córki Anny Kowalskiej”.

Własna wpłata gotówki otrzymanej do ręki nie zastępuje wymaganego dowodu przekazania pieniędzy przez darczyńcę. Takie rozumienie warunku potwierdza uchwała NSA z 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22. Nie należy więc zakładać, że wpłatomat rozwiąże problem gotówkowej darowizny.

Jak wypełnić druk SD-Z2 krok po kroku?

Do zgłoszenia wybierz aktualny formularz udostępniony przez Ministerstwo Finansów. Można go wypełnić w usłudze elektronicznej albo pobrać z podatki.gov.pl. Nazwy i układ pól należy sprawdzać w używanej wersji — poniższa kolejność odpowiada zakresom danych wymaganych w zgłoszeniu.

Dane obdarowanego, urząd i daty

1. Wpisz identyfikator podatkowy obdarowanego. Dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej i niezarejestrowanej jako podatnik VAT będzie to zasadniczo PESEL. W przypadkach wymagających NIP podaje się NIP, a nie numer darczyńcy.
2. Wskaż datę nabycia i datę powstania obowiązku podatkowego. Przy typowej darowiźnie wykonanej przelewem bez aktu notarialnego będzie to zasadniczo ta sama data: dzień otrzymania pieniędzy. Inne konstrukcje umowy wymagają odrębnej oceny.
3. Wybierz właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Przy darowiźnie samych pieniędzy właściwość ustala się zasadniczo według miejsca zamieszkania obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego. Nie wybiera się urzędu rodzica tylko dlatego, że to on wysłał przelew.
4. Zaznacz cel złożenia. Przy pierwszym przesłaniu wybierz zgłoszenie, a przy poprawianiu wcześniej złożonego dokumentu — korektę zgłoszenia.
5. Uzupełnij dane obdarowanego i darczyńcy. Wpisz wymagane dane identyfikacyjne oraz adresowe obu osób. Dane darczyńcy powinny pozwalać jednoznacznie ustalić, od kogo pochodzi darowizna.

Tytuł nabycia, pieniądze i pokrewieństwo

W polu dotyczącym tytułu nabycia zaznacz darowiznę. W części określającej rodzaj dokumentu potwierdzającego nabycie wskaż dokument zgodny ze stanem faktycznym, np. pisemną umowę darowizny. Nie zaznaczaj aktu notarialnego, jeśli umowa została podpisana zwyczajnie w domu.

W wykazie nabytych rzeczy lub praw wpisz środki pieniężne, ich wartość oraz pozostałe wymagane informacje. Przy przelewie 100 000 zł dla jednej osoby zgłasza się wartość 100 000 zł, a nie nadwyżkę 63 880 zł ponad kwotę wolną. Jeśli pole wymaga udziału w nabyciu, a cała kwota należy do obdarowanego, wskazuje się udział odpowiadający całości, np. 1/1.

W części dotyczącej stosunku osobistego wybierz pokrewieństwo zgodnie z kierunkiem wskazanym w formularzu. Dziecko otrzymujące pieniądze od matki jest jej zstępnym; matka otrzymująca pieniądze od dziecka jest jego wstępną.

Na końcu wskaż sposób przekazania pieniędzy, jeśli formularz tego wymaga, sprawdź kompletność danych i podpisz zgłoszenie. Niepodpisany papierowy formularz jest niekompletny.

Przykład: 100 000 zł od matki i inne częste sytuacje

Anna otrzymała od matki 100 000 zł przelewem 12 marca 2026 r. Wcześniej nie dostawała od niej darowizn. W SD-Z2 podaje własne dane jako nabywcy, dane matki jako darczyńcy, tytuł „darowizna” i wartość 100 000 zł. Przy zwykłej umowie bez notariusza jako datę nabycia i powstania obowiązku podatkowego wskazuje 12 marca 2026 r.

Darowizny od matki i ojca rozlicza się odrębnie. Sam fakt wysłania przelewu ze wspólnego rachunku rodziców nie przesądza jeszcze, że każde z nich podarowało połowę. Tożsamość darczyńcy i kwoty powinny wynikać z rzeczywistych ustaleń oraz dokumentów.

Jak wysłać SD-Z2 i jakie dokumenty zachować?

Elektroniczne zgłoszenie trzeba wysłać, a nie tylko zapisać jako wersję roboczą. Po skutecznym złożeniu pobierz Urzędowe Poświadczenie Odbioru — UPO. Przy obsłudze przez e-Deklaracje prawidłowe przyjęcie dokumentu potwierdza status 200.

Papierowy formularz można złożyć w urzędzie albo wysłać pocztą. Przy wysyłce na ostatnią chwilę trzeba uwzględnić zasady zachowania terminu z Ordynacji podatkowej; samo przekazanie dokumentu dowolnemu kurierowi nie daje takiej samej ochrony jak nadanie w sposób przewidziany w tych przepisach.

Do samego SD-Z2 co do zasady nie trzeba dołączać umowy i potwierdzenia przelewu. Urząd skarbowy ma jednak prawo zażądać dowodów, dlatego zachowaj umowę, bankowe potwierdzenie otrzymania pieniędzy oraz UPO lub dowód złożenia papierowego zgłoszenia.

Podstawa do sprawdzenia zasad: Ministerstwo Finansów — podatek od spadków i darowizn oraz art. 4a, art. 6 i art. 9 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przy przekroczonym terminie nie należy zakładać, że samo spóźnione zgłoszenie lub czynny żal automatycznie przywrócą zwolnienie — trzeba sprawdzić przepisy właściwe dla daty i okoliczności sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba zgłaszać darowiznę od rodziców poniżej 36 120 zł?

Nie, jeżeli suma nabyć od danego rodzica w ustawowym okresie nie przekracza 36 120 zł. Limit sprawdza się osobno dla matki i osobno dla ojca.

Czy do SD-Z2 trzeba dołączyć potwierdzenie przelewu?

Co do zasady nie dołącza się go obowiązkowo do zgłoszenia. Potwierdzenie należy jednak zachować, ponieważ dokumentuje spełnienie warunku zwolnienia i urząd może go zażądać.

Czy w SD-Z2 wpisuje się całą darowiznę czy tylko nadwyżkę ponad limit?

Wpisuje się pełną wartość zgłaszanego nabycia. Przy darowiźnie 100 000 zł nie pomniejsza się kwoty o 36 120 zł.

Czy darowiznę pieniędzy trzeba zawrzeć u notariusza?

Wykonana darowizna pieniężna nie wymaga aktu notarialnego, aby była ważna. Pisemna umowa i przelew ułatwiają wykazanie stron, kwoty oraz charakteru przekazania pieniędzy.